Το ασανσέρ

Μια μητέρα με το μωρό της στο καροτσάκι φτάνει στο ασανσέρ του σταθμού "Αττική", την ώρα που κλείνει η πόρτα. Ένας νεαρός εμποδίζει το κλείσιμο των θυρών και της λέει "Ελάτε, χωράτε, θα κάνουμε λίγο χώρο".
Δυο ηλικιωμένοι εντός του ασανσέρ αντιδρούν. "Δεν χωράμε άλλοι" λένε.
"Ελάτε" επιμένει ο νεαρός. Όντως υπήρχε χώρος, αρκεί οι 7-8 που βρίσκονταν μέσα στο ασανσέρ -χωρητικότητας 13 θέσεων- να έκαναν ένα βήμα πιο κοντά ο ένας στον άλλο.
Η μητέρα διστάζει. Το σκέφτεται για λίγα δεύτερα. "Δεν πειράζει. Θα μπω όταν ξανάρθει". Κάποιος μέσα από το ασανσέρ πατά επίμονα το κουμπί, μήπως κερδίσει λίγα δευτερόλεπτα (για τί άραγε;). Η πόρτα κλείνει. Το ασανσέρ αρχίζει να κατεβαίνει.
"Κι αφού δεν ήθελες να μπεις γιατί δεν άφησες εμάς" λέει τότε με αυστηρό ύφος προς την μητέρα ένας κύριος(;) που βρίσκονταν πίσω της. Κουνά αποδοκιμαστικά το κεφάλι του. Η μητέρα κατεβάζει το βλέμμα.
Σταθμός Αττική, ώρα 09:30, την 21η Δεκεμβρίου 2012.
Νεοέλληνες που δεν μπορούν να συνυπάρξουν ούτε σε ένα ασανσέρ ενός σταθμού μέσων μεταφοράς. Ατομικισμός, οπουρτινισμός, ωχαδερφισμός από τα πιο μικρά ως τα πιο μεγάλα.
21 Δεκεμβρίου 2012 και το τέλος του κόσμου δυστυχώς ή ευτυχώς δεν θα έρθει. Με αυτούς πρέπει να συμβιώσουμε.   

Θυμάστε τον νεκρό διαδηλωτή της 18ης Οκτωβρίου; Ήταν ο κυρ Φώντας

Μόλις χθες επέστρεψα στη δουλειά μετά από μεγάλης διάρκειας απουσία. Σήμερα πήγα να αγοράσω καφέ από το μικρό κατάστημα που διατηρεί ένα συμπαθέστατο χαμηλών τόνων ζευγάρι.  

"Χάσαμε τον κυρ Φώντα" μου είπε η ιδιοκτήτρια του καταστήματος, η νύφη του κυρ Φώντα. "Έπαθε ανακοπή στις 18 Οκτωβρίου, στη διαδήλωση, στο ύψος της ρώσικης εκκλησίας στην Φιλελλήνων. Δεν άντεξε".
Ήταν ωραίος τύπος ο κυρ Φώντας. Άνεργος εδώ και χρόνια, 65 ετών, περνούσε την ώρα του στο μικρό καφέ του γιου και της νύφης του. Καμιά φορά, αν υπήρχε πολύ δουλειά, βοηθούσε την κατάσταση κάνοντας τον ντελιβερά. Όποτε πήγαινα εκεί με προϋπαντούσε με χαμόγελο και διάθεση για συζήτηση.
"Τα συλληπητήρια μου" ήταν το μόνο που μπόρεσα να πω στον γιο του.
"Τουλάχιστον έφυγε όρθιος, εκεί που ήθελε" μου απάντησε.
Να είσαι καλά όπου βρίσκεσαι κυρ Φώντα. Τουλάχιστον έφυγες όρθιος. Εκεί που ήθελες.   

Γιατί αμφισβητείται το Πολυτεχνείο;

Χθες συμπληρώθηκαν 39 χρόνια από την εξέγερση των φοιτητών, το Νοέμβρη του 1973. Όμως το επίκεντρο δεν ήταν ο εορτασμός. Αυτή τη φορά η επέτειος στάθηκε αφορμή για μια σειρά από "αναθεωρητικές" πράξεις. Πρώτα ήταν η ενέργεια της χρυσής αυγής να αμφισβητήσει τους νεκρούς. Έπειτα ήταν οι πονηρές ακροβασίες γύρω από το αν οι νεκροί σκοτώθηκαν εντός ή εκτός του κτιρίου, λες και αυτό μπορεί να κάνει κάποια διαφορά. Υπήρχαν και αυτοί που υποστήριξαν ότι οι αδέσποτες σφαίρες ευθύνονται για τους περισσότερους νεκρούς, λες και οι σφαίρες δεν έχουν αφεντικά, δεν βγαίνουν από την κάνη κάποιου όπλου, αλλά αυτοβούλως βολτάρουν πάνω από κεφάλια κ σπίτια. Αυτές οι επιθέσεις αποκρούστηκαν με ευκολία, ανόητες γαρ.
Υπήρξαν όμως και άλλες προσπάθειες να υποβαθμιστεί η σημασία της εξέγερσης των νέων, αλλά και να αποδομηθεί ο ρόλος της επονομαζόμενης "γενιάς του Πολυτεχνείου". Ήταν η απήχηση που συνάντησε το άρθρο του Χρύσανθου Λαζαρίδη, βουλευτή επικρατείας της ΝΔ σήμερα, που πρωτοστάτησε στα τότε γεγονότα. Ήταν η ανάσυρση ενός άρθρου του Βασίλη Ραφαηλίδη, όπου ευθαρσώς επισημαίνει ο αείμνηστος αιρετικός πως αντίσταση κατά της χούντας δεν υπήρξε, ή τέλος πάντων αν υπήρξε ήταν ελάχιστη.
Το προβληματικό της υπόθεσης δεν είναι οι αδιαμφισβήτητες αλήθειες που περιέχουν τα παραπάνω κείμενα. Επτά χρόνια κράτησε η χούντα, εννοείται πως δεν υπήρξε σοβαρή αντίσταση. Πολλοί προσπάθησαν να καπηλευτούν την παρουσία τους (ή ακόμα και τη μη-παρουσία τους) στο Πολυτεχνείο. Καμιά αντίρρηση και σε αυτό. Το κακό είναι οι ερμηνείες που επιχειρούνται με αφορμή κυρίως τα δυο άρθρα.
Πολλοί από όσους τα προωθούν έχουν την ικανότητα να διακρίνουν λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος, χωρίς να μηδενίζουν. Υπάρχουν όμως άλλοι που -όπως αναφέρθηκε πιο πάνω- χρησιμοποιούν τα άρθρα μόνο και μόνο για να απαξιώσουν τις μέρες του Νοέμβρη του '73, για να ακυρώσουν όλα τα μηνύματα που αυτές περιείχαν, για να περιορίσουν το αποτέλεσμα του Πολυτεχνείου στους 10-20-50 πολιτικούς που ξεπήδησαν μέσα από εκεί και ευθύνονται για αρκετά από τα δεινά του τόπου. Δείχνουν όσοι το πράττουν πως αγνοούν ή δεν θέλουν να αποδεχτούν, πιθανότατα εκ του πονηρού, ίσως λόγω σκοπιμοτήτων, πως το κυριότερο μήνυμα του Πολυτεχνείου δεν είναι τα άτομα που βγήκαν από αυτό, αλλά ο συμβολισμός του αγώνα ενάντια σε κάθε είδους ολοκληρωτισμό. Δείχνουν να μην αποδέχονται πως αποτελεί (ή τέλος πάντως θα έπρεπε να αποτελεί) γιορτή της νιότης, όχι των προσώπων. Είναι ο συμβολισμός της αμφισβήτησης που κάθε νεολαίος οφείλει και πρέπει να δείχνει απέναντι σε οτιδήποτε του σερβίρεται.

Κατά την ταπεινή μου άποψη, το Πολυτεχνείο θα πρέπει να γιορτάζεται με μεγαλοπρέπεια επειδή ακριβώς δεν υπήρξε σοβαρή αντίσταση κατά της χούντας. Για να διδάξει πως η παθητική στάση, η ανοχή, η αδράνεια και η αδιαφορία απέναντι σε δικτατορικά καθεστώτα, απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού των δημοκρατικών δικαιωμάτων, δεν μπορεί ξανά να γίνει ανεκτή.
Εξάλλου, η εξέγερση του Πολυτεχνείου μπορεί να μην έφερε το τέλος της χούντας, προκάλεσε όμως ανεπανόρθωτο πλήγμα στην προσπάθεια "φιλελευθεροποίησης" του χουντικού καθεστώτος (βλ. Μαρκεζίνης). Αν ήμουν κακοπροαίρετος μπορεί να έλεγα ότι τελικά ίσως είναι αυτή η κυριότερη αιτία της σημερινής αμφισβήτησης του Πολυτεχνείου από πρόσωπα "πέραν πάσης υποψίας".

ΥΓ. Μιας και ασχολούμαστε με τις εθνικές επετείους, ίσως έχει νόημα να ανοίξουμε μια συζήτηση για τους λόγους που επιλέχθηκαν η 25η Μαρτίου και η 28η Οκτωβρίου ως ημερομηνίες εθνικού εορτασμού. Σε επόμενο post...

* Στη φωτό η κυβέρνηση Μαρκεζίνη

Είναι πρωτόγνωρα τα όσα ζούμε;

"Δυο παράγοντες δυναμιτίζουν και καταστρέφουν την πολιτική ζωή της χώρας. Ο τύπος και τα οικονομικά συγκροτήματα των συμφερόντων, οι νεοπλασματικοί αυτοί όγκοι του πολιτικού μας οργανισμού. Ο κίτρινος τύπος προσπαθεί να διοικήσει τη χώρα από τα παρασκήνια, ενώ οι οικονομικοί παράγοντες έχουν επιτελείς, διαγγελείς και εκτελεστές σε όλες τις εκδηλώσεις της πολιτικής ζωής μεταξύ των υπουργών, των βουλευτών, των ανώτατων υπαλλήλων, των δημοσιογράφων. Εκμεταλλεύονται όλες τις ανάγκες και τις ανθρώπινες αδυναμίες ή τις ατέλειες της ψυχής και του νου και ενεργούν για τον επηρεασμό των κυβερνήσεων από τα μάλλον απίθανα σημεία με τα μάλλον απίθανα πρόσωπα".
Η παραπάνω περιγραφή της κατάστασης, απελπιστικά παρόμοια με τη σημερινή, περιέχεται σε υπόμνημα που ο Εμμανουήλ Τσουδερός, τότε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κατέθεσε στον Ελευθέριο Βενιζέλο το 1933, δηλαδή λίγο μετά την χρεοκοπία της χώρας.

Δεν μπορούμε και δεν πρέπει να εξηγούμε το σήμερα με όρους του χθες. Αλλά το χθες μπορεί να μας παραδώσει πολύτιμα διαχρονικά μαθήματα για αυτά που πρέπει ή δεν πρέπει να γίνουν. Εξάλλου, όπως λένε πολλοί, κοινωνία που δεν μαθαίνει από τα λάθη της είναι αναγκασμένη να τα ξαναζήσει.
Είναι πρωτόγνωρα λοιπόν τα όσα ζούμε; Ίσως, αλλά μόνο αν μιλάμε για τις σύγχρονες γενιές, όχι για τη χώρα. Ας ελπίσουμε ότι δεν είναι αργά να αποφύγουμε την μοίρα που επιφυλάσσει η επανάληψη των ίδιων λαθών.  

ΥΓ. Ο Τσουδερός σε εκείνο το υπόμνημα αναφέρει επίσης πως κατ'αυτόν ο "φανατισμός της διαιρέσως" (οικεία συνθήκη σήμερα) άφησε να διαφανεί κίνηση όχι των "ασθενέστατων κομμουνιστών" αλλά "των στρατιωτικοτραπεζιτών προς εγκαθίδρυση συμφεροντολογικής δικτατορίας". Αυτη η διαύγεια πρόβλεψης βέβαια δεν απέτρεψε τον Τσουδερό να συνεργαστεί με τη δικτατορία Μεταξά, υπηρετώντας τη από την ίδια θέση, έως το 1939.

* Το απόσπασμα προέρχεται από τα δυσεύρετα -μα πολύτιμα- πρακτικά του διεθνούς ιστορικού συνεδρίου "Η Ελλάδα 1936-1944: Δικτατορία-Κατοχή-Αντίσταση, Μορφωτικό Ινστιτούτο ΑΤΕ, Αθήνα 1989"

Με οδηγό για το μέλλον τη λίστα Λαγκάρντ

Είτε διαφωνεί, είτε συμφωνεί κανείς με τη δημοσιοποίηση της λίστας Λαγκάρντ, η αντιμετώπιση που έτυχε από την κοινή γνώμη υποδηλώνει πρώτα και κύρια μια μεγάλη ανάγκη και συνάμα απαίτηση της κοινωνίας, που όσο περνά ο καιρός διογκώνεται: απαίτηση για καλύτερη δικαιοσύνη, πραγματική διαφάνεια, ισότιμη μεταχείριση, σε βάθος κάθαρση του πολιτικού σκηνικού.
Η απαίτηση δεν αφορά μόνο αυτούς που κρατούν τα ηνία της χώρας. Αφορά και απευθύνεται σε όλους τους πολιτικούς σχηματισμούς, σε όλους τους επίδοξους μνηστήρες της εξουσίας.
Σήμερα όποιος κυβερνά και οποιοσδήποτε κληθεί να κυβερνήσει στο άμεσο μέλλον τη χώρα θα πρέπει να γνωρίζει πως η καυτή πατάτα αποτροπής της ολοκληρωτικής κατάρρευσης της οικονομίας της χώρας συνοδεύεται από την εξίσου καυτή πατάτα της κάθαρσης. Όποιος δεν ασχοληθεί ταυτόχρονα με τα δυο καυτά και αλληλένδετα ζητήματα οφείλει να γνωρίζει πως δεν θα του δοθεί χρόνος ανοχής, πως δεν θα πρέπει να τρέφει σοβαρές ελπίδες επιτυχίας.

Αν υποθέσουμε ότι τα χειρότερα δεν έχουν φτάσει, τότε πολύ σύντομα ενδέχεται να δούμε άλλη μια αλλαγή ενοίκου στο Μέγαρο Μαξίμου. Οποιοσδήποτε κληθεί να αναλάβει τα ηνία θα πρέπει να δείξει τάχιστα πως δεν τον συνδέει τίποτα ουσιαστικό με το βρώμικο παρελθόν της χώρας. Από την ημέρα μηδέν θα πρέπει να έχει σχεδιάσει και αρχίσει να υλοποιεί ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα εξυγίανσης των θεσμών. Να κάνει σαφές, χωρίς διάθεση εκδικητικότητας, πως το πάρτι τέλειωσε. Να έχει έτοιμα νομοσχέδια που θα κόψουν πολλά από τα πλοκάμια της διαπλοκής, χωρίς να επιδοθεί σε κυνήγι μαγισσών. Να διερευνήσει σε απειροελάχιστο χρόνο τις πολλές λίστες που θα βρει καταχωνιασμένες σε γραφεία και τουαλέτες.
Να προβεί σε εξαντλητικές έρευνες πάταξης φαινομένων διαφθοράς (από το λαθρεμπόριο καυσίμων και τις χωροταξικές αυθαιρεσίες έως τις ατασθαλίες στις εφορίες και τις μαύρες ζώνες στη διαδικασία αδειοδότησης έργων και δραστηριοτήτων), να τιμωρήσει παραδειγματικά όσους συστηματικά θησαύριζαν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου και να επιβάλλει δρακόντεια μέτρα κατά των παρανομούντων.
Να προβεί σε καινοτόμες βελτιώσεις του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, ξεκινώντας με την κατά προτεραιότητα διερεύνηση υποθέσεων κακοδιαχείρισης δημοσίου χρήματος, φοροδιαφυγής, οικονομικής απάτης.
Να κάνει πιο εύκολη τη ζωή των πολιτών και παράλληλα να περιορίσει την περιττή γραφειοκρατία και τις δυνατότητες φοροδιαφυγής και διασπάθισης δημοσίων πόρων, προχωρώντας τάχιστα στην πλήρη αξιοποίηση πληροφοριακών συστημάτων και στην αναδιοργάνωση των υπηρεσιών του Δημοσίου, με στόχο όχι την εκκαθάριση προσώπων, αλλά την αλλαγή νοοτροπιών και το κλείσιμο των διαρροών οικονομικού και ηθικού αποθέματος.
Να κάνει όλα τα παραπάνω, χωρίς να πετάξει το παιδί μαζί με τα νερά, δηλαδή χωρίς να απαξιώσει τα λίγα (αλλά υπαρκτά) θετικά στοιχεία των υφιστάμενων δομών.

Με άλλα λόγια, όποιος επιθυμεί να πετύχει στη θέση του καπετάνιου του ελληνικού τιτανικού, θα πρέπει να κλείσει το τεράστιο κενό έλλειψης εμπιστοσύνης των πολιτών προς την πολιτεία και τους θεσμούς, να δείξει πως υπάρχει κράτος και αυτό λειτουργεί και να πείσει πως οι κανόνες του παιχνιδιού είναι απολύτως διάφανοι και κοινοί για όλους. Τότε μόνο, μπορεί να ελπίζει στην πραγματική κατανόηση και αποδοχή των πολιτών.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, ένα από τα κυρίαρχα αποτελέσματα των κοινωνικοπολιτικών ανακατατάξεων που έλαβαν τότε χώρα στην Ελλάδα ήταν η ριζική ανανέωση του πολιτικού σκηνικού. Έναν αιώνα μετά, η ανανέωση που απαιτείται είναι ακόμα μεγαλύτερη. Όποιος όμως συνεχίσει να κινείται δουλεύοντας με τα ίδια φθαρμένα υλικά να ξέρει πως πιθανότατα θα έχει την τύχη των προηγούμενων. Θα πρέπει επίσης να ξέρει πως τυχόν αποτυχία, θα ανοίξει ακόμα περισσότερο την όρεξη των εγχώριων "γκρίζων λύκων".

* το άρθρο δημοσιεύτηκε σήμερα στη στήλη "Συναντήσεις" της Αυγής

Λίστα Λαγκάρντ: υπήρχε άλλος δρόμος;

Θα πρέπει να δημοσιοποιούνται "λίστες" παντός τύπου; Ποια η διαφορά μιας λίστας οροθετικών γυναικών ή μιας λίστας συλληφθέντων κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων με τη λίστα των καταθετών στην Ελβετία, πέρα από το ότι οι πρώτες λίστες δόθηκαν στη δημοσιότητα από την πολιτεία (aka ΕΛ.ΑΣ) και η άλλη από τον Κ.Βαξεβάνη; Υπάρχει άραγε πιθανότητα να συμφωνησουμε ως κοινωνία για τις λίστες που πρέπει να δημοσιεύονται και για αυτές που πρέπει να μένουν κρυφές; 
Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δίνουν και παίρνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο καθένας έχει την άποψή του, πράγμα απολύτως σεβαστό. Κατ'εμέ δεν πρέπει να υπάρχουν δυο μέτρα κ δυο σταθμά, αρκεί αυτοί που κατέχουν νόμιμα τις λίστες να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Τι συμβαίνει όταν δεν την κάνουν;

Όλοι γνωρίζουμε την πορεία της λίστας από την Κ.Λαγκάρντ και τον διπλωματικό σάκο, μέχρι το γραφείο του Γ.Παπακωνσταντίνου και τα χέρια του Ε.Βενιζέλου. Όλοι γνωρίζουμε πως από το 2010 μέχρι τη στιγμή που αποκαλύφθηκε η υπόθεση, η λίστα δεν έτυχε κατάλληλης διερεύνησης από την πολιτεία και τα αρμόδια όργανά της. Στην κατάθεση του Γ.Παπακωνσταντίνου μπορείτε να διαπιστώσετε αρκετές παλινωδίες.
Η διαχείριση της υπόθεσης από αυτούς που έπρεπε (ένας πρωθυπουργός, δυο υπουργοί οικονομικών, δυο επικεφαλής του ΣΔΟΕ και δεν ξέρω ποιοι άλλοι) δεν ήταν αυτή που έπρεπε. Λαμβάνοντας υπόψη το βεβαρημένο παρελθόν της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας σε θέματα διαφθοράς και αδιαφάνειας, εύλογα η μεγάλη πλειοψηφία των ελλήνων πολιτών θεωρεί πως η κυβέρνηση δεν θα προχωρούσε ποτέ στη διαλεύκανση της υπόθεσης ή στην καλύτερη περίπτωση, θα φρόντιζε να εξετάσει μόνο μερικές ανώδυνες περιπτώσεις (τα "εβραϊκά ονόματα" του Ε.Βενιζέλου).
Εύλογα επίσης η μεγάλη πλειοψηφία των ελλήνων πολιτών μπορεί να υποθέσει πως μόνο η δημοσιοποίηση των ονομάτων θα αναγκάσει την πολιτεία να διενεργήσει ουσιαστικό έλεγχο για όλα τα ονόματα.
Είναι αλήθεια πως τα 'παιχνίδια με τις λίστες' μπορεί να οδηγήσουν σε κυνήγι μαγισσών, στην περίπτωση της λίστας Λαγκάρντ όμως δεν είναι αυτό το μείζον. Η αποκάλυψη της λίστας Λαγκάρντ δείχνει με αδιάψευστο τρόπο την κατάσταση βαθιάς αποσύνθεσης στην οποία έχει περιέλθει το σύστημα διακυβέρνησης. Φανερώνει εμφατικά την αδυναμία του σημερινού συστήματος εξουσίας να αυτοϊαθεί. Αποδεικνύει την βαρύτατη ευθύνη όλων όσοι φρόντισαν -όντας από θέση ισχύος- να ξοδέψουν τόσο εύκολα κ τόσο σπάταλα το δημοκρατικό κεφάλαιο της χώρας. Επιβεβαιώνει την διαχρονική παρατήρηση πως "λαϊκά δικαστήρια" στήνονται ανά τον κόσμο εκεί που απουσιάζει ένα στοιχειώδες κράτος δικαίου. 
Όσο κ αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε με τις λίστες που διαρρέουν δεξιά και αριστερά, βάσει των σημερινών συνθηκών όπου το κράτος απονομιμοποιείται δια της έλλειψης νομιμότητας και δικαιοσύνης σε πολλές από τις πράξεις του, υπήρχε άραγε άλλος δρόμος για τη λίστα Λαγκάρντ πέρα από αυτόν που την οδήγησε στο φως;

ΥΓ. Πέρα από τη λίστα Λαγκάρντ, άλλες έξι πολύ πιο καυτές λίστες περιμένουν τη σειρά τους: 1) Λίχτενσταϊν, 2) Λουξεμβούργου, 3) μεγάλων οφειλετών, 4) κατόχων ακινήτων Λονδίνου, 5) 1.700, 6) 54.000. Ποια θα είναι η διαχείρισή τους; 
ΥΓ2. Ο δημοσιογράφος πρέπει να κάνει τη δουλειά του, όπως νομίζει καλύτερα, πρόθυμος να αναλάβει το κόστος (ή/και το όφελος) των πράξεών του. Δεν χρειάζεται ηρωοποίηση

Οι αλλοδαποί μας κλέβουν τις δουλειές;

Μας κλέβουν τις δουλειές οι αλλοδαποί; Και ποιοι είναι άραγε αυτοί οι αλλοδαποί, από που έρχονται; Με πoιο δικαίωμα τρώνε τις δουλειές των παιδιών μας;

Προβοκατόρικος ο τίτλος, προβοκατόρικη και η εισαγωγή, καθότι το κυρίως κείμενο δεν αφορά το σήμερα, αλλά παραπέμπει στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Πιο συγκεκριμένα, στα μέσα του 1890, όταν ο (συντηρητικός) δημοσιογράφος Ε. Εμπειρίκος γράφει στο περιοδικό "Παρνασσός":

"Ομολογούμεν ότι παρ' ημίν τα εργατικά ζητήματα είσιν όλως ακίνδυνα, διότι ο αριθμός των εργατών είναι ελάχιστος και η πολλών εργατών δεομένη βιομηχανία ευρίσκεται ακόμη εν σπαργάνοις, τα δ' εκτελούμενα παρ' ημίν δημόσια και ιδιωτικά μεγάλα έργα απασχολούσι δυστυχώς κατά το πλείστον αλλοδαπούς εργάτας..."*

Καλά καταλάβατε. Το 1890 οι αλλοδαποί 'έκλεβαν' τις δουλειές των ελλήνων. Βέβαια, μην πάει ο νους σας σε εργάτες προερχόμενους από μακρινές χώρες, από άλλες ηπείρους. Ο Εμπειρίκος εννοούσε τους "αλλοδαπούς" εργάτες από τα νησιά του Αιγαίου, την Ήπειρο και την Μακεδονία. Μέσα σε αυτούς πολλοί πολλοί ομιλούντες την ελληνική γλώσσα, χριστιανοί ορθόδοξοι στο θρήσκευμα. Έλληνες δηλαδή, που ζούσαν σε εδάφη υπό οθωμανική κυριαρχία, και αναγκάζονταν να περάσουν τα σύνορα του νεοελληνικού κράτους (εκείνες τις ημέρες έφτανε έως τη Θεσσαλία) προκειμένου να δουλέψουν για ένα κομμάτι ψωμί.
Έλληνες ήταν οι "αλλοδαποί", αλλά αυτό δεν απέτρεψε τον έλληνα Εμπειρικό να στραφεί εναντίον τους, ούτε απέτρεψε την εκμετάλλευσή τους από 'συμπατριώτες'.

Παλιό, το ζήτημα των "ξένων", εκείνων που "έτρωγαν τις δουλειές των γηγενών". Παλιά και η αντίδραση που βλέπουμε σήμερα. Οι μικρασιάτες που έφτασαν στη χώρα το 1922 έχουν καταθέσει πληθώρα μαρτυριών για την έχθρα με την οποία τους υποδέχτηκαν οι κάτοικοι της τότε Ελλάδας, οι "ντόπιοι". Δείτε σχετικά εδώ.
Παρόλα αυτά, τίποτα δεν αλλάζει.
Βλέπετε, ο "ξένος" είναι πάντα πιο ευάλωτος. Είναι πολύ πιο εύκολο να του φορτώσουμε τις αιτίες της δικής μας δυσπραγίας. Εξάλλου, όταν βρίσκουμε τον ένοχο για όλα τα δεινά, αυτομάτως αθωώνουμε τον εαυτό μας. Όμως προσοχή. Δεν διακατέχονται όλοι από αισθήματα μίσους για τους μετανάστες, για αυτούς που έρχονται από μακριά. Είναι λάθος να θεωρήσουμε πως το παιχνίδι έχει χαθεί. Από την άλλη είναι εξίσου λάθος να ισχυριστούμε πως 'μπόρα είναι, θα περάσει'. Η μπόρα (βλ. οικονομική κρίση) ήρθε για να μείνει. Κι ως εκ τούτου, το πρόβλημα αναμένεται να οξυνθεί.  Κι ακόμη χειρότερα, το πρόβλημα πρόκειται να γίνει αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης και κοινωνικής χειραγώγησης.
Ας έχουμε το νου μας!

ΥΓ. θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί πως ούτε οι "άλλοι ξένοι", aka οι ευρωπαίοι εταίροι, φταίνε για τα χάλια μας. Φταίνε μόνο στο βαθμό που δίνουν το λάθος φάρμακο τη λάθος στιγμή, φταίνε στο βαθμό που υποβάλλουν σε αναίτια ηλεκτροσόκ έναν βαθύτατα άρρωστο ασθενή. Κατά τα άλλα, άδικη η ισοπέδωση. Δικό μας το φταίξιμο για το πως φτάσαμε εδώ, για το πως εμπιστευτήκαμε αχρείους, για το πως επιλέξαμε να λειτουργούμε ως μη-πολίτες, για το πως συνεχίζουμε να απεμπολούμε (καλώς εννοούμενα) κοινωνικά κεκτημένα, να αγνοούμε τις έννοιες της διαφάνειας, της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, του σεβασμού.  

* Το μικρό απόσπασμα πάρθηκε από το εξαιρετικό βιβλίο του Γιάνη Κορδάτου, Ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος, εκδόσεις Μπουκουμάνη, 1972

Η φωτό προέρχεται από εδώ. Μια εικόνα της ζωής των μικρασιατών προσφύγων (των "ξένων", για μια σημαντική μερίδα ντόπιων) στην Κοκκινιά (Νίκαια).