Κορυφή του παγόβουνου η πυρκαγιά στον Ασπρόπυργο

Την προηγούμενη εβδομάδα τυλίχτηκε στις φλόγες ένα Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) στον Ασπρόπυργο. Μέρες πολλές η φωτιά έκαιγε, λόγω της έκτασης που είχε λάβει και κυρίως εξαιτίας των φλεγόμενων υλικών. Πλαστικά, χαρτιά, συσκευασίες δεν σβήνουν εύκολα και οι χημικές ενώσεις που εκλύονται κατά την καύση τους είναι ιδιαίτερα τοξικές και επιβαρυντικές για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

Επιπλέον, βάσει πληροφοριών, κλιμάκιο επιθεωρητών περιβάλλοντος που έκανε πρόχειρη επιτόπια αυτοψία διαπίστωσε ότι στον χώρο υπήρχαν δοχεία ορυκτελαίων, λάστιχα αυτοκινήτων και συσκευασίες με φάρμακα, παρότι η επιχείρηση δεν ήταν αδειοδοτημένη για τη συλλογή τέτοιων υλικών. Είναι επίσης δεδομένο ότι η επιχείρηση -που έκλεισε χωρίς να απομακρύνει ό,τι περιέχονταν στον χώρο της μονάδας- δεν διέθετε κατάλληλο σύστημα πυρασφάλειας, παρότι βρίσκεται εντός βιομηχανικής περιοχής και ο κίνδυνος μεγα-ατυχήματος είναι μεγάλος. Όμως, η τοξική οσμή που κατέκλυσε τη Δυτική Αττική είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ενός παγόβουνου που όλοι οι επαΐοντες γνωρίζουν την ύπαρξή του κι όλοι καμώνονται πως δεν υπάρχει.

Στον Ασπρόπυργο τελείται ένα τεράστιο περιβαλλοντικό έγκλημα που διαρκεί χρόνια και δεν ξεκίνησε με την πυρκαγιά στο ΚΔΑΥ. Πριν από 11 χρόνια, όντας για λίγους μήνες στέλεχος μιας ιδιωτικής επιχείρησης αποκομιδής απορριμμάτων και ανακύκλωσης, έζησα ή έμαθα τα όσα απαράδεκτα συμβαίνουν εκεί. Επικίνδυνα φορτία ανάμεικτα με κοινά απορρίμματα, παράνομη απόθεση αποβλήτων σε ρέματα και παλιά μεταλλεία, φήμες για δωροδοκίες αρχών, πλαστές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, λειτουργία χωρίς ύπαρξη περιβαλλοντικών όρων, εκβιασμοί και ξύλο, εργαζόμενοι σε συνθήκες φραουλοχώραφων Μανωλάδας. Το φαινόμενο δεν αφορούσε μια επιχείρηση, ήταν γενικευμένο. Άντεξα τρεις μήνες, παραιτήθηκα, μίλησα σε στελέχη διαφόρων υπηρεσιών, τίποτα δεν έγινε. Ο χώρος εξακολουθεί να ζέχνει και δεν ευθύνονται τα σκουπίδια για αυτό.

Πριν από λίγα χρόνια, ένα δημοσιογραφικό συνεργείο περιπλανήθηκε για λίγο πάνω και κάτω από τη Λεωφόρο ΝΑΤΟ στον Ασπρόπυργο και συγκλονίστηκε από το μικρό κομμάτι του μεγάλου παζλ της περιβαλλοντικής υποβάθμισης που αντίκρισε. Αν ξαναπάει σήμερα, τα ίδια θα διαπιστώσει. Σύμφωνα με πρώην αντιδήμαρχο της περιοχής, το 70% των σχεδόν 2.000 εργοστασίων και μονάδων της περιοχής λειτουργεί χωρίς περιβαλλοντικούς όρους, δηλαδή παράνομα. Κι ως είθισται, ο έλεγχος είναι ανύπαρκτος. Πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, όταν η Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος παραμένει υποστελεχωμένη αλλά και ευάλωτη στις διαθέσεις κάθε υπουργού; Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η Ειδική Υπηρεσία απέστειλε τον Ιούλιο του 2013 υπόμνημα στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, στο οποίο σημείωνε πως για όλη την επικράτεια υπήρχαν μόλις 24 (!) επιθεωρητές. Σήμερα, δύο χρόνια μετά, οι επιθεωρητές Περιβάλλοντος παραμένουν λιγότεροι από ό,τι οι συνθήκες απαιτούν! Αλλά κι όταν επιβάλλονται πρόστιμα, αυτά πολλές φορές δεν καταβάλλονται. Με νομικά τεχνάσματα, πτωχεύσεις, αλλαγές ονομασίας κ.λπ., ο σκόπελος ξεπερνιέται και η μόλυνση εξαπλώνεται.

Σε κάθε περίπτωση, η πυρκαγιά στον Ασπρόπυργο μόλις έσβησε. Χρειάζεται όμως να μη σβήσουν μαζί και οι όποιες ελπίδες για καθαρισμό της κόπρου του Αυγεία. Τα αρμόδια υπουργεία, σε συνεργασία με την Περιφέρεια και τους όμορους δήμους, πρέπει τώρα να ξετυλίξουν το νήμα της διαπλοκής που έχει απλωθεί στην περιοχή. Η Εισαγγελία Πρωτοδικών ανακοίνωσε κατεπείγουσα εξέταση για το συμβάν. Ας μη μείνει μόνο εκεί. Ας εξετάσει τις άδειες που έχουν δοθεί από την περιφερειακή ενότητα Δυτικής Αττικής, ας εξετάσει τα πόθεν έσχες υπαλλήλων που αδειοδοτούσαν ή έκαναν τα στραβά μάτια, ας προβεί σε εξονυχιστικό έλεγχο 50-100 επιχειρήσεων της περιοχής. Είναι σίγουρο πως θα φρίξει!

Αν οραματιζόμαστε ένα καλύτερο μέλλον για αυτή τη χώρα δεν μπορούμε να αδιαφορούμε για την ύπαρξη χωματερών -σκουπιδιών και ανθρώπων- σαν αυτή που σήμερα βρέθηκε στο επίκεντρο ελέω πυρκαγιάς.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στη στήλη Συναντήσεις της Αυγής στις 13.06.2015

Να κοιταχτούμε στον καθρέφτη

Η πρώτη αντίδραση μαθαίνοντας για τη φρικιαστική δολοφονία της μικρής Άννυ είναι να ευχηθείς έναν ακόμα πιο φρικιαστικό και οδυνηρό θάνατο για το κτήνος που τη σκότωσε. Είναι πιθανότατα αυτή η ενστικτώδης αντίδραση που λαμβάνει χώρα σε εκείνο το σημείο του εγκεφάλου που καθορίζει τις συναισθηματικές μας λειτουργίες.
Όμως η θανατική ποινή εφαρμόστηκε τελευταία φορά στη χώρα μας το 1972 κι από το 2001 η κατάργησή της αποτελεί μέρος του Συντάγματος. Η κατάργηση της θανατικής ποινής προβλέπεται επίσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι που συνέβη αυτό, όπως για παράδειγμα το γεγονός πως πολυάριθμες έρευνες αποδεικνύουν ότι η θανατική ποινή δεν έχει περισσότερο αποτρεπτικό χαρακτήρα για την τέλεση παρόμοιων εγκληματικών πράξεων σε σχέση με τη μακροχρόνια φυλάκιση. Στην Ελλάδα του 2015, στην Ευρώπη του 21ου αιώνα οποιαδήποτε συζήτηση για την επανεξέταση αυτής της πάγιας θέσης, που ισχύει στη συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονων, δημοκρατικών, πολιτισμένων κρατών, δεν είναι τίποτα άλλο παρά πισωγύρισμα.

Αντί λοιπόν να ζητάμε νέο αίμα, ας αναλογιστούμε τη συνεχιζόμενη αποτυχία της κοινωνίας να δρα συλλογικά και προληπτικά κατά της τέλεσης νέων ειδεχθών εγκλημάτων. Η κακομεταχείριση της Άννυ και η ανικανότητα των ναρκοεξαρτημένων γονιών δεν άρχισε χθες, αλλά ήταν πιθανώς μια συνεχιζόμενη κατάσταση. Το bullying κατά του Β. Γιακουμάκη δεν συνέβη όταν παίχτηκε στην εκπομπή της Νικολούλη, αλλά καιρό πριν. Για την κακοποίηση πιο παλιά στο Κωσταλέξι, για τη σεξουαλική κακοποίηση και κατόπιν τη δολοφονία του παιδιού στην Ερμιόνη δεν ευθύνεται "η κακιά ώρα", αλλά οι πολλές κακές ώρες που τα παιδιά πέρασαν στα χέρια των απάνθρωπων γονιών.
Η ανυπαρξία των δημόσιων μηχανισμών κοινωνικής μέριμνας και παρέμβασης σε επίπεδο οικογένειας δεν είναι κάτι που τώρα ανακαλύψαμε, αλλά μια υπαρκτή διαιωνιζόμενη και αυτοτροφοδοτούμενη κατάσταση για την οποία σπάνια αγανακτούμε, με αποτέλεσμα να μην δημιουργείται η απαραίτητη κοινωνική πίεση για βελτίωσή της. Η ψυχολογική υποστήριξη γονέων, οι δημόσιες υπηρεσίες παρακολούθησης προβληματικών περιπτώσεων, η κατάρτιση των γονέων και γενικότερα η ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών σε θέματα κοινωνικής συνεισφοράς θεωρούνται δευτερεύουσες ανάγκες όχι μόνο από το πολιτικό προσωπικό, αλλά δυστυχώς κι από το κοινωνικό σύνολο.

Σύμφωνα με στοιχεία του Νοεμβρίου 2014 το "Χαμόγελο του Παιδιού" δέχτηκε μέσα στο έτος περισσότερες από 620 καταγγελίες για παιδική κακοποίηση, όλες ανώνυμες. Φανταστείτε πόσα είναι τα περιστατικά που κανείς δεν καταγγέλλει, που κανείς δεν αντιδρά όταν βλέπει να συμβαίνουν. Σύμφωνα με παλιότερα στοιχεία της UNICEF από το 2006, υπολογίζεται ότι σχεδόν 45.000 παιδιά υπόκεινται σε ενδοοικογενειακή βία.

 Η δολοφονία του μικρού αγγέλου θα έπρεπε, αντί να μας παροτρύνει σε λιντσάρισμα του ελεεινού καθάρματος, να μας οδηγήσει μπροστά στον καθρέφτη. Να κοιταχτούμε μπας και νοιαστούμε περισσότερο γι' αυτά που συμβαίνουν στις οικογένειές μας, στις διπλανές πόρτες, στη γειτονιά.
Όμως για άλλη μια φορά επικρατεί αυτή η υποκρισία, που τη βλέπεις σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας, σε κάθε σημείο της κοινωνικής ζωής. Φωνακλάς και παρορμητικός. Πολλές φορές αισθηματίας, άλλες τόσες ηθικολόγος, πάντα a la carte. Αμείλικτος τιμωρός για τους άλλους, αρκεί να μην λερώσει τα χέρια του, απίστευτα επιεικής με τον εαυτό του. Είναι ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας. Αυτός που διψάει για αίμα και επικροτεί το «δίκαιο της φυλακής» πιστεύοντας ότι έτσι μπορούν να διορθωθούν τα πράγματα. Αδυνατεί να κατανοήσει πώς κάθε παιδί που χάνεται με αυτόν τον φρικιαστικό τρόπο, ή με άλλους λιγότερο φρικιαστικούς, είναι ήττα ολόκληρης της κοινωνίας κι ότι η καταστολή είναι μια χαμένη υπόθεση, αν δεν φροντίσουμε συλλογικά και ατομικά να αποτρέψουμε συμπεριφορές και καταστάσεις που νομοτελειακά θα οδηγήσουν σε τραγωδίες.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στη στήλη Συναντήσεις της Αυγής στις 06.05.2015

Τι ισχύει με τις μεταναστευτικές ροές προς Ελλάδα

«Το επιχείρημα της Κυβέρνησης ότι δήθεν οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα αυξήθηκαν, όταν ο πόλεμος στη Συρία μαίνεται εδώ και 4 χρόνια και η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή δεν ξεκίνησε στις 25 Ιανουαρίου, δεν ευσταθεί. Αυτό το οποίο άλλαξε είναι ότι η Κυβέρνηση σηματοδότησε με όλους τους τρόπους ότι είμαστε μια χώρα στην οποία οι παράνομοι μετανάστες είναι ευπρόσδεκτοι. Αυτό το άκουσαν όλα τα κυκλώματα δουλεμπορίας με αποτέλεσμα να διοχετεύουν αυτές τις ταλαίπωρες ψυχές μέσω της Ελλάδας. Αν συγκρίνουμε τη σημερινή κατάσταση με αυτή που επικρατούσε πριν από κάποιους μήνες η διαφορά είναι η μέρα με τη νύχτα. Αυτό είναι κάτι που το βιώνουν και οι κάτοικοι των νησιών, οι οποίοι δυστυχώς «υποδέχονται» το πρόβλημα, αλλά και οι κάτοικοι και οι έμποροι στο κέντρο της Αθήνας».

Αυτές ήταν οι δηλώσεις του βουλευτή της ΝΔ, Κυριάκου Μητσοτάκη σε συνέντευξη που παραχώρησε στο «Βήμα 99.5», την Τετάρτη 15 Απριλίου. Ισχύουν τα όσα είπε ο βουλευτής; Υπάρχουν δεδομένα που συνηγορούν στα λεγόμενά του; Η απάντηση είναι όχι και τα στοιχεία που παραθέτονται πιο κάτω το αποδεικνύουν. 

Σύμφωνα με την Frontex, τον Ευρωπαϊκό οργανισμό που έχει επωμιστεί το ρόλο του ελέγχου των συνόρων αλλά και της πρώτης επαφής με τους μετανάστες, από το δεύτερο τρίμηνο του 2014 παρατηρείται μεγάλη αύξηση στο μεταναστευτικό ρεύμα. Η μεταναστευτική ροή μάλιστα αυξήθηκε ακόμα περισσότερο από τον Ιούλιο του 2014, όπως φαίνεται στο γράφημα 1.

Γράφημα 1. Ροή μεταναστών δια ξηράς και θάλασσας.
Πηγή: Frontex

 

Όπως βλέπετε, η συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών που φτάνουν στην Ευρώπη έρχεται δια της θαλασσίας οδού. Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι και από που έρχονται;

Το γράφημα 2 έχει τις απαντήσεις. Η συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών προέρχεται από τη Συρία που ταλανίζεται από τον εμφύλιο πόλεμο και την άκρατη βία των αφιονισμένων τζιχαντιστών του ISIS και την Ερυθραία που βρίσκεται στον πάτο της λίστας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν διαθέτει Σύνταγμα και διοικείται από έναν στυγνό δικτάτορα.  

Γράφημα 2. Από που έρχονται οι μετανάστες (δεξιά στήλη) και που φτάνουν (αριστερή στήλη).
Πηγή: Frontex

Στο γράφημα 2 γίνεται επίσης σαφές πως το μεγαλύτερο κύμα μετανάστευσης δεν το δέχεται η χώρα μας, αλλά η Ιταλία. Όπως θα δείτε στα γραφήματα 3 και 4, επίσης προερχόμενα από την Frontex, σχεδόν 170.000 πρόσφυγες πέρασαν τα σύνορα της Ιταλίας το 2014, έναντι μόλις 40.000 το 2013 (γράφημα 3). Η Ελλάδα παρουσιάζει επίσης μεγάλη αύξηση, όχι όμως σε αυτό το μέγεθος. Από 25.000 το 2013, στους 50.000 μετανάστες το 2014 (γράφημα 4).

Γράφημα 3. Ροή μεταναστών στην Ιταλία
Πηγή: Frontex

.

Γράφημα 4. Ροή μεταναστών στην Ελλάδα
Πηγή: Frontex

Τι παρατηρεί κανείς;

• Ότι οι μεταναστευτικές ροές αυξήθηκαν και για την ακρίβεια διπλασιάστηκαν, όχι τους τελευταίους δυο μήνες, αλλά από τα μέσα του 2014, επί κυβέρνησης δηλαδή Αντώνη Σαμαρά. Ο ισχυρισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη καταρρίπτεται με ευκολία.

• Ο ρυθμός εισόδου μεταναστών στην Ιταλία τετραπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο. Άλλαξε η κυβερνητική πολιτική της κυβέρνησης Ρέντσι και ξαφνικά έγινε φιλομεταναστευτική; Ασφαλώς όχι.

• Ο αριθμός μεταναστών που έφτασε στην Ελλάδα το 2014 είναι πολύ κοντά στον αριθμό των μεταναστών που εισήλθε στην ΕΕ μέσω των Δυτικών Βαλκανίων με κύριο προορισμό την Ουγγαρία και μετά άλλες χώρες της Ευρώπης (γράφημα 5). Έχουν τα Δυτικά Βαλκάνια κυβερνήσεις που λατρεύουν τους πρόσφυγες; Έχει η Ουγγαρία κυβέρνηση φίλα προσκείμενη στους μετανάστες, όπως διατείνεται ο κ.Μητσοτάκης ότι έχει η Ελλάδα. Ασφαλώς όχι. Η Ουγγαρία έχει σχεδόν ακροδεξιά κυβέρνηση, ενώ τρίτο κόμμα με ποσοστό σχεδόν 20% είναι το φασιστικό και άκρως ρατσιστικό Jobbik.

Γράφημα 5. Ροή μεταναστών στα Δυτικά Βαλκάνια
Πηγή: Frontex

 

Γιατί τότε αυξήθηκε και συνεχίζει να αυξάνεται ο αριθμός των μεταναστών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα; Διότι πολύ απλά έχει αυξηθεί κατά πολύ το μέγεθος της έντασης, των συγκρούσεων και των ανισοτήτων σε μια μεγάλη μεριά του πλανήτη: στην Αφρική, στην Ασία, στα Βαλκάνια. Οι άνθρωποι υποφέρουν από συγκρούσεις και πολέμους, από την οικονομική και κοινωνική αβεβαιότητα, από την ανέχεια και την πείνα. Δεν έρχονται στην Ελλάδα γιατί έμαθαν ότι υπάρχει μια κυβέρνηση που τους αγαπά και τους φροντίζει. Έρχονται στην Ελλάδα γιατί απλούστατα δεν μπορούν να μείνουν άλλο στη χώρα τους και γιατί επιθυμούν να περάσουν στις πιο εύρωστες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου εκεί τους περιμένει πιθανότατα κάποιος συγγενής αλλά και το ενδεχόμενο απασχόλησης.  Έρχονται στην Ελλάδα γιατί είναι, μαζί με την Ιταλία, οι μοναδικές θαλάσσιες πύλες εισόδου.   

Και που πάνε όλοι αυτοί οι μετανάστες; Κάποιοι γέλασαν όταν η υπουργός Τασία Χριστοδουλοπούλου σχολίασε πρόσφατα σε συνεδρίαση της ΚΕΔΕ ότι δεν ξέρει που βρίσκονται. «Ευρώπη [πάνε]... Εξαφανίζονται... Εγώ ελέγχω την είσοδο, όχι την έξοδο» ανέφερε.

Μα πώς είναι δυνατό να μην γνωρίζουμε που βρίσκονται οι μετανάστες, είπαν κάποιοι. Παραβιάζουμε τη συνθήκη Σένγκεν ανέφεραν κάποιοι άλλοι, ακόμα πιο αφελείς!

Μα γνωρίζουμε, αλλά δεν μπορούμε να το πούμε δημόσια. Η Ελλάδα εδώ και καιρό, όχι μόνο τους τελευταίους τρεις μήνες, αλλά πολύ πιο πριν, αναγκάζεται να κάνει τα στραβά μάτια και να αφήνει όσους μετανάστες μπορούν και θέλουν να φύγουν από τη χώρα με προορισμό χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Το γράφημα 6 αποδεικνύει μέρος αυτής της πραγματικότητας. Η ‘παράνομη’ διαμονή μεταναστών στις άλλες χώρες της Ευρώπης έχει πολλαπλασιαστεί το 2014 σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ότι στην Ελλάδα.

Γράφημα 6. Αύξηση αριθμού 'παράνομα' διαμενόντων στην Ευρώπη
Πηγή: Frontex

 

Η συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών δεν θέλει να μείνει στη χώρα μας, επιδιώκει να φύγει με κάθε τρόπο, όπως μπορεί. Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε; Να ειρωνευτούμε την Υπουργό και όποιον άλλο προσπαθεί να περιγράψει την πραγματικότητα με εύσχημο τρόπο; Να κρατήσουμε με το ζόρι τους ανθρώπους που μεταναστεύουν κυρίως από τη Συρία, αλλά και από πολλές ακόμα ξεχασμένες από το Θεό γωνιές του πλανήτη; Να τους φυλακίσουμε προκειμένου να δείξουμε καλή διαγωγή;

Η μετανάστευση δεν είναι πρόβλημα ελληνικό και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με τις λιγοστές δυνάμεις της ελληνικής πλευράς. Είναι ένα ζήτημα πανευρωπαϊκό και γενικότερα παγκόσμιο και απαιτεί άμεσες ενέργειες από το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και από θεσμούς όπως ο ΟΗΕ. Το στοίχημα δεν είναι η τήρηση του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙ, που έχει καταργηθεί de facto, αλλά η εκτόνωση μιας πραγματικά μεγάλης ανθρωπιστικής κρίσης*.

Και ας είμαστε όλοι σίγουροι ότι η μετανάστευση δεν πρόκειται να μειωθεί. Αυτή τη στιγμή, σχεδόν 4.000.000 Σύροι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα τους (γράφημα 7), σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,  και στοιβάζονται στην Τουρκία (1,8 εκ), στον Λίβανο (1,2 εκ), στην Ιορδανία (630 χιλ), στο Ιράκ (250 χιλ), στην Αίγυπτο (130 χιλ). Η κατάσταση εκτραχύνεται και πάλι σε Ιράκ, Νότια Σουδάν, Υεμένη κτλ κτλ κτλ. Τι κάνουμε με αυτούς τους ανθρώπους; 

Αν φτάσουν (που θα φτάσουν) κι άλλοι εδώ, πώς πρέπει να φερθούμε; Να τους πνίξουμε, όπως θέλουν διάφοροι εγχώριοι κάφροι; 

Γράφημα 7. Σύροι πρόσφυγες στις γειτονικές χώρες
Πηγή: Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες

Πριν από 93 χρόνια, το 1922, σχεδόν 15.000 Έλληνες έφυγαν διωγμένοι από τη Μικρά Ασία και κατέφυγαν στη Συρία. Οι περισσότεροι από δαύτους ρίζωσαν εκεί. Χιλιάδες Έλληνες έφυγαν από την χώρα σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του 20^ου αιώνα αναζητώντας καλύτερο μέλλον στην Δυτική Ευρώπη, στην Αμερική, στην Αυστραλία.  Οι περισσότεροι από δαύτους ρίζωσαν εκεί. Οι μετανάστες σήμερα δεν θέλουν να ριζώσουν εδώ. Θέλουν μόνο να μην τους αντιμετωπίζουμε σαν θηρία. Να μην τους αντιμετωπίσουμε σήμερα, όπως πολλοί πρόγονοί μας αντιμετώπισαν τη δεκαετία του '20 τους Έλληνες μικρασιάτες πρόσφυγες. Αυτό προτάσσει ο ανθρωπισμός και ο πολιτισμός. Ψυχραίμια και δουλειά απαιτείται. Μπορούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό και να σταματήσουμε να αναπαράγουμε ρατσιστικές κορώνες που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τις φοβίες μιας μεγάλης μερίδας του Ελληνικού πληθυσμού;

«Κι έτσι ήρθαμε στην Ελλάδα… Φτάσαμε στη Θεσσαλονίκη, στα στρατόπεδα που μένανε παλιά οι Άγγλοι στρατιώτες στον ευρωπαϊκό πόλεμο. Εκεί πάλι, είχαν αφήσει πολεμοφόδια. Κάθε μέρα γίνονταν εκρήξεις. Πεθαίνανε παιδιά που πειράζανε ό,τι βρίσκανε. Έσκαγαν οι οβίδες και είχαμε θανάτους πολλούς.

Κάποια φορά, η μητέρα με το Ζαχαρία και οι θείοι μου γύριζαν τη Θεσσαλονίκη να νοικιάσουν σπίτι. Μα, έλεγα στη μητέρα μου μετά, στην κατάσταση που ήσασταν, βρωμεροί, τσαλακωμένοι, πατημένοι, ποιος θα σας νοίκιαζε σπίτι; Ποιος θα εμπιστευόταν έναν πρόσφυγα;

Κι έτσι πήγαμε στα Σέρρας – μας είχαν πει ότι εκεί είχε άδεια σπίτια – και στην αρχή μείναμε σ’ ένα αρχοντικό. Του «Αλή πασά», έτσι το λέγανε. Στη σάλα καθόταν μια οικογένεια, στα δωμάτια μια άλλη… Στη συνέχεια χτίσαμε σπίτι, αλλά ούτε παράθυρα ούτε κουφώματα είχε γιατί δεν υπήρχε ξυλεία. Το μισό δωμάτιο δεν είχε πάτωμα. Φέρνανε ξυλεία αλλά πού να φτάσει για όλον αυτό τον κόσμο που ήθελε να χτίσει!

Αλλά κι αφού ήρθαμε στα Σέρρας, οι ντόπιοι δε μας θέλανε. Πήγαινε ο θείος να πάρει ζάχαρη για το τσάι και δεν του δίναν. Κάρβουνα δεν δίναν σε πρόσφυγα! Να, ο ρατσισμός πώς ήταν!»

Από μαρτυρία της Κατίνας Εμφιετζή-Μητσάκου, προσφυγοπούλας της Μικράς Ασίας το 1922.

Μπορείτε να διαβάσετε κι άλλες μαρτυρίες προσφύγων, σημερινές κι εξίσου συγκλονιστικές, εδώ.

* Λέμε ότι στην Ελλάδα υπάρχει ανθρωπιστική κρίση. Όντως, πολλοί συνάνθρωποί μας υποφέρουν, όντας άνεργοι, χαμηλόμισθοι, χαμηλοσυνταξιούχοι. Ξέρω πολλούς συμπολίτες που βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση και μετατράπονται μήνα με το μήνα σε φαντάσματα. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι άνθρωποι που βρίσκονται στην ίδια και σε ακόμα χειρότερη θέση. Άνθρωποι που αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν, να ρισκάρουν τη ζωή τους, μπας και βρουν στον ήλιο μοίρα. Και αυτοί βιώνουν ανθρωπιστική κρίση. Να μην νοιαστούμε για αυτούς;

Δείτε

• Ντοκιμαντέρ "Into the Fire"
• Ντοκιμαντέρ "La Citadelle Europe"

Διαβάστε

• Ιστοσελίδα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες
• Ιστοσελίδα της Frontex
• Ιστοσελίδα Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών
• Έρευνα κοινής γνώμης Public Issue "Κοινωνικές αντιλήψεις για τον αριθμό των μεταναστών σήμερα στην Ελλάδα", 2012
• Η κατάσταση με τους Σύρους Πρόσφυγες

---

Ας μιλήσουμε για τον δημόσιο χώρο

Το γκράφιτι που έντυσε το Πολυτεχνείο απασχόλησε για λίγο την επικαιρότητα. Βγήκε γρήγορα από την ατζέντα υπό το βάρος των εξελίξεων γύρω από την οικονομία. Μετά από λίγο σβήστηκε το γκράφιτι και μαζί του χάθηκε μια ακόμη ευκαιρία για συζήτηση. Όχι τόσο για τα πανεπιστήμια που χρειαζόμαστε (αυτό είναι άλλο τεράστιο θέμα) όσο κυρίως για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και διαχειριζόμαστε τον δημόσιο χώρο.
Η αλήθεια είναι πως, παρ' ότι περνάμε μεγάλο μέρος της ζωής μας έξω από το σπίτι λόγω του ευνοϊκού καιρού, του ταμπεραμέντου και της ανάγκης για κοινωνικοποίηση, παραμένουμε μαλωμένοι με τον δημόσιο χώρο. Τον αντιμετωπίζουμε περισσότερο σαν αναγκαίο κακό, παρά σαν κοινό κτήμα, κατάκτηση, δικαίωμα αλλά και υποχρέωση όλων των πολιτών.

Σε πρόσφατη έρευνα κοινής γνώμης της Public Issue για λογαριασμό του WWF Ελλάς, η πλειονότητα των κατοίκων μεγαλουπόλεων της χώρας δηλώνουν δυσαρεστημένοι από την ποιότητα ζωής στις πόλεις τους. Ειδικά σε Αθήνα και Πειραιά, το ποσοστό των δυσαρεστημένων ξεπερνά το 70%. Πέρα από τα οικονομικά προβλήματα, η δυστοπία του δημόσιου χώρου είναι βασικός παράγοντας για την απογοήτευση των πολιτών. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, περισσότεροι από 8 στους 10 πολίτες παραπονιούνται για το επίπεδο ρύπανσης και θορύβου, σχεδόν το 70% δυσφορούν από το γεγονός πως η πόλη τους δεν διαθέτει αρκετούς χώρους πρασίνου, ενώ περίπου το 70% θεωρούν πως πρωτεύουσα και συμπρωτεύουσα αναπτύσσονται χωρίς σχέδιο και οργάνωση.

Η δυσπραγία της δημόσιας διοίκησης είναι εμφανής. Ο τρόπος που χτίστηκαν οι μεγάλες πόλεις της χώρας καθόρισε την πορεία τους. Από την εποχή της αντιπαροχής έως σήμερα τα πολιτικά λάθη ήταν πολλά και πάντα εις βάρος του δημόσιου χώρου. Η νόρμα κοινωνικής συμπεριφοράς έκανε τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά συμπεριφερόμαστε κατακτητικά προσπαθώντας να κερδίσουμε κομμάτι του χώρου, αποστερώντας το από κάποιον άλλο. Η παντοκρατορία του αυτοκινήτου, η δυσκολία κίνησης μέσων μαζικής μεταφοράς, πεζών και ποδηλατών, η μετατροπή πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων σε πάρκινγκ, τα τραπεζοκαθίσματα που έχουν κατακλύσει πεζοδρόμια και πλατείες, οι ακαθαρσίες κατοικίδιων, τα σκουπίδια, οι ανερμάτιστες παρεμβάσεις, οι καταπατήσεις και οι πάσης λογής αυθαιρεσίες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, τόσο που πλέον μόνο η απουσία τους κάνει εντύπωση.

Κι όλα αυτά έρχονται και κουμπώνουν σε μια κατάσταση μόνιμης διασπάθισης δημόσιου χρήματος. Πόσα εκατομμύρια ευρώ έχουν ξοδευτεί ανά την Ελλάδα για να γίνει ένας πεζόδρομος, που κατόπιν θα ξηλωθεί για να μπει νέο λιθόστρωτο, για να ξηλωθεί με τη σειρά του ώστε να αποδοθεί ξανά ο δρόμος στους αυτοκινητιστές; Πόσα χρήματα έχουν δαπανηθεί για μεγαλεπήβολα πάρκα με σιντριβάνια, ακριβά μάρμαρα και πλούσιο διάκοσμο, που μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ρήμαξαν, λόγω κακοτεχνιών και έλλειψης συντήρησης; Πόσες φορές δεν έχουμε δει δημοτικές αρχές να αδιαφορούν για τους δημόσιους χώρους και να ξυπνούν από τον λήθαργο της αδράνειας λίγο πριν τις δημοτικές εκλογές, οπότε κι επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για να σουλουπώσουν άγαρμπα τα κακώς κείμενα;

Παρά το κλίμα γενικότερης παρακμής, η κατάσταση μπορεί ακόμα να αλλάξει προς το καλύτερο. Το βλέπεις από το γεγονός πως ολοένα και περισσότεροι συμπολίτες εμφανίζονται πρόθυμοι να δραστηριοποιηθούν. Ομάδες ποδηλατών, συλλογικότητες, τοπικοί σύλλογοι, περιβαλλοντικές και πολιτιστικές οργανώσεις κάνουν αισθητή την παρουσία τους, παρά τις αντίξοες συνθήκες.
Όμως, ας είμαστε ρεαλιστές. Για να γίνουμε ακόμα περισσότεροι και να επιφέρουμε ριζικές αλλαγές στην κινητοποίηση των πολιτών, στην ανάκτηση και τον σεβασμό του δημόσιου χώρου, απαιτούνται δημόσιες πολιτικές. Πολιτικές που δεν χρειάζεται να είναι μαξιμαλιστικές ή ακριβές, το αντίθετο μάλιστα. Μικρές, έξυπνες πινελιές απαιτούνται κι ένας δημόσιος τομέας με ανοιχτά μάτια κι αυτιά. Ας καταργηθούν οι μίζες και η σπατάλη που παρατηρείται σχεδόν σε κάθε δημόσιο έργο. Ας συνομιλήσει η Πολιτεία με τους πολίτες κι ας τους ορίσει συνδιαμορφωτές της καθημερινότητας των δημόσιων χώρων, ακούγοντας την άποψή τους. Μόνο με αυτά μπορούν να γίνουν θαύματα. Η πολιτική δεν είναι μόνο οικονομία, είναι και αλλαγή κοινωνικού υποδείγματος. Χρειάζονται και τέτοιες προσπάθειες, μην το ξεχνάμε!

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στη στήλη Συναντήσεις της Αυγής στις 31.03.2015

Γιατί γιορτάζουμε την έναρξη του αγώνα το 1821 κι όχι τη δημιουργία του 1ου ελληνικού κράτους το 1830;

Η ερώτηση που από πολλούς ακούγεται είναι απλή και εύλογη: Γιατί γιορτάζουμε την έναρξη πολέμων, (βλ. 1821 και 1940), και όχι την απελευθέρωσή μας (είτε το 1830, είτε το 1944); Λογικά θα έπρεπε να θεσπίσουμε εθνικές επετείους τις ημέρες που απελευθερωθήκαμε από τους Τούρκους και τους Γερμανούς. Όμως αυτό πολύ απλά δεν μπορεί να συμβεί. Γιατί;

Ας ξεκινήσουμε με τα όσα συνέβησαν το 1821.

Την άνοιξη του 1821 η Ελλάδα ξεσηκώνεται. Η 25η Μαρτίου είναι η επέτειος της έναρξης του πολέμου. Βέβαια η αλήθεια είναι ότι ο λόγος που επιλέχθηκε η ημερομηνία έχει ξεκάθαρα να κάνει με την προσπάθεια σύνδεσης του αγώνα με τη θρησκευτική εορτή του Ευαγγελισμού.
Η Μάνη ήδη από τις 17 Μαρτίου, κι αμέσως μετά Καλάβρυτα, Πάτρα, Καλαμάτα ξεκινούν. Ακολουθεί η μεγάλη μάχη της Τριπολιτσάς. Έπονται τα νησιά. Ύδρα, Σπέτσες, Άνδρος, Σάμος. Στη μάχη και η Ρούμελη από τις 27 Μαρτίου. Μάχες στην Αλαμάνα, στο χάνι της Γραβιάς, τα Βασιλικά. Οι Δ.Υψηλάντης, Κολοκοτρώνης, Παπαφλέσσας, Αναγνωσταράς αποτελούν τους αδιαμφισβήτητους πολεμικούς ηγέτες.

Όμως ήδη λίγες μέρες μετά την έναρξη του αγώνα οι κοτζαμπάσηδες αρχίζουν να μη νιώθουν καλά. Συστήνουν την "Πελοποννησιακή Γερουσία" τον Ιούνιο του 1821 με πρόεδρο τον Πετρόμπεη. Η πρώτη αψιμαχία δεν αργεί να έρθει. Στα Βέρβενα, 27 Ιουνίου 1821, οι σχέσεις προκρίτων και Υψηλάντη έφτασαν σε οριακό σημείο. Παράλληλα, σύμμαχος των κοτζαμπάσηδων γίνεται ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ενώ στην Ύδρα ο Αν.Οικονόμου, μια λαμπρή μορφή του αγώνα, εξοντώνεται από άνδρες του Ανδρέα Λόντου. Οι Υδραίοι προύχοντες συνεργάζονται με τους κοτζαμπάσηδες.

Η 1^η Εθνοσυνέλευση συνέρχεται στην Επίδαυρο το Δεκέμβρη του 1821. Εκεί παραδίδεται και το πρώτο Σύνταγμα. Οι κοτζαμπάσηδες εδραιώνονται, αφαιρούνται εξουσίες από τη φιλική εταιρεία, αρχίζουν τα προβλήματα με τη μη διανομή γης, παρότι ο πόλεμος μαίνεται.

Οι Μανιάτες καταλαμβάνουν εκτάσεις γης που θέλουν να τις μοιραστούν μεταξύ τους. Η κυβέρνηση στέλνει στρατό εναντίον τους. Ταυτόχρονα, στη Ρούμελη γίνονται έντονες οι προστριβές μεταξύ κυβέρνησης και Οδυσσέα Ανδρούτσου. Οι Τούρκοι κατεβαίνουν με μεγάλες δυνάμεις. Ο Κολοκοτρώνης βλέποντας την κωλυσιεργία της κυβέρνησης, μπαίνει στην Τριπολιτσά και αντικαθιστά τους γερουσιαστές, ενώ πετυχαίνει μεγάλη νίκη στα Δερβενάκια τον Ιούλιο του 1822.

Τον Απρίλη του 1823 συνέρχεται η Β’ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος. Οι κοτζαμπάσηδες καταγάγουν σημαντική νίκη. Από τους 190 πληρεξούσιους ελέγχουν τους 150, ενώ οι φιλικοί μόλις τους 40. Το κλίμα πολώνεται, ενώ οι συμμαχίες αλλάζουν συνεχώς.

Ο 1^ος εμφύλιος ξεκινά στις αρχές του 1823. Ο ένας εναντίον του άλλου. Ο Κολοκοτρώνης, που συμμαχεί με κοτζαμπάσηδες παίρνοντας αρκετά ανταλλάγματα, πολεμά μαζί με τον Πετρόμπεη ενάντια σε Νοταρά, Λόντο και Ζαΐμή. Τα όρια δεν είναι ξεκάθαρα, ούτε το ποιος πολεμά με ποιον. Οι συμμαχίες αλλάζουν κατά το δοκούν και πάντα με ανταλλάγματα. Ο Μαυροκορδάτος αλλάζει και πάλι στρατόπεδο!
Από τις προστριβές νικητές βγαίνουν οι Υδραίοι. Ο Κουντουριώτης εκλέγεται πρόεδρος του εκτελεστικού -ήτοι κυβερνήτης- το 1824. Οι καραβοκύρηδες καταλαμβάνουν την εξουσία και κλείνουν λογαριασμούς με κάποιους κοτζαμπάσηδες. Στα ατού της κυβέρνησης το μεγάλο θαλασσοδάνειο από την Αγγλία. Το 1824 στη Μεσσηνία, οι Κολοκοτρώνης και Δεληγιάννης έρχονται αντιμέτωποι με τον κυβερνητικό Παπαφλέσσα. Οι Ρουμελιώτες καταφθάνουν στο Μοριά και τίθενται στο πλευρό των κυβερνητικών. Νικούν τους Μοραΐτες που αντιστέκονται. Συλλαμβάνεται ο Κολοκοτρώνης και δολοφονείται ο Ανδρούτσος.

Εν τω μεταξύ όπως είπαμε, ο πόλεμος συνεχίζεται. Στα 1824 καταστρέφονται τα Ψαρά κι ετοιμάζεται η μεγάλη εκστρατεία του Ιμπραήμ κατά των Ελλήνων του Μοριά. Ο Παπαφλέσσας πέφτει ηρωικά μαχόμενος το Μάιο του 1825 στο Μανιάκι, πολεμώντας τις υπέρτερες δυνάμεις των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ. Λίγο μετά αποφυλακίζεται ο Κολοκοτρώνης και αποκτά ξανά επιτελικό ρόλο. 

Η Γ’ Εθνοσυνέλευση γίνεται στην Επίδαυρο τον Απρίλη του 1826. Διακόπτεται λόγω της πτώσης του Μεσολογγίου και συνεχίζεται το 1827 αρχικά στην Ερμιόνη κι έπειτα στην Τροιζήνα. Από τα μέσα του 1826, οι Μοραΐτες ξαναμπαίνουν στην κυβέρνηση και ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις με την Τουρκία έπειτα από απαίτηση των Άγγλων, που επηρεάζουν απόλυτα την Ελληνική Κυβέρνηση.

Η επικυριαρχία των Άγγλων δεν συμβαίνει ανώδυνα. Κολοκοτρώνης και Καραϊσκάκης ζητούν τη βοήθεια των των Ρώσων. Ξεσπούν σοβαρότατες διαμάχες μεταξύ γαλλικού (Κωλέττης), αγγλικού (Μαυροκορδάτος) και ρωσικού (Κολοκοτρώνης) κόμματος.

Το 1827 όπως είπαμε ολοκληρώνεται στην Τροιζήνα η Εθνοσυνέλευση που ξεκίνησε στην Επίδαυρο ένα χρόνο πριν. Ο Καποδίστριας ορίζεται κυβερνήτης της Ελλάδας. Η αρχηγία του στρατού σε ξηρά και θάλασσα ανατίθεται σε ξένους (τον Τσωρτς και τον Κόχραν), δείγμα του προβλήματος συνοχής και συναίνεσης μεταξύ των Ελλήνων οπλαρχηγών. Οι ενδοοικογενειακές τριβές συνεχίζονται.

Και σαν να μην έφταναν αυτά, το προσκύνημα γίνεται ο νέος εφιάλτης. Ο Ιμπραήμ συνεχίζει την επιτυχημένη προέλαση στο Μοριά. Ζητά από τους Έλληνες να συνεργαστούν μαζί του με αντάλλαγμα την παροχή προνομίων. Ο Νενέκος από την περιοχή της Πάτρας συνεργάζεται ανοιχτά μαζί του. Το «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» που ο Κολοκοτρώνης φωνάζει παίζει το ρόλο αναχώματος.

Τον Ιούλιο του 1827 υπογράφεται το σύμφωνο του Λονδίνου μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία). Ορίζουν ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει αυτονομία με επικυριαρχία της Πύλης.

Στο Μοριά ο Ιμπραήμ είχε ξεφύγει. Δηώνει ολόκληρες περιοχές με απίστευτη μανία. Ο Κολοκοτρώνης απευθύνεται στους αρχηγούς των στόλων των τριών υπερδυνάμεων που βρίσκονται στο Μεσσηνιακό κόλπο. Αυτοί βλέπουν το αποτέλεσμα της μανίας του Ιμπραήμ και του ζητούν να σταματήσει άμεσα τις πράξεις φρίκης. Το Σεπτέμβρη του 1827 ο Ιμπραήμ σταματά προσωρινά την ερήμωση των περιοχών, για να ξαναρχίσει λίγο μετά με το ίδιο μένος.

Στις 8 Οκτωβρίου του 1827 συμβαίνει ένα γεγονός καθοριστικής σημασίας. Ο αγγλογαλλορωσικός στόλος μπαίνει στο Ναυαρίνο ως δείγμα δυσαρέσκειας προς τις πρακτικές του Ιμπραήμ. Ο αιγυπτιακός στόλος υπερτερεί και με αλαζονεία αποφασίζει να χτυπήσει. Έκανε λάθος. Παρά τις αισθητά λιγότερες δυνάμεις, ο στόλος των τριών συντρίβει το στόλο του Ιμπραήμ. Πρόκειται για ένα πολεμικό γεγονός που συνέβη χάρη σε μια σειρά συγκυριών, χωρίς να αποτελεί στρατηγική απόφαση των τριών δυνάμεων. Οι τούρκικες δυνάμεις αποδεκατίζονται.

Σε λίγο καιρό, ξεσπά ο ρωσοτουρκικός πόλεμος. Παράλληλα, τον Αύγουστο του 1828 ο γάλλος Μαιζόν αποβιβάζεται με ισχυρό στρατό στο Μοριά και αποτελειώνει τα απομεινάρια των τούρκικων δυνάμεων.

Οι εξελίξεις έχουν αλλάξει ρότα. Στις 10 Μαρτίου 1829 στο Λονδίνο συζητούνται τα όρια του νέου κράτους. Οι Τούρκοι συνεχίζουν να χάνουν έδαφος, παρά το ότι οι προστριβές μεταξύ των ελληνικών δυνάμεων συνεχίζονται. Στις 22 Ιανουαρίου 1830 έως τις 3 Φεβρουαρίου λαμβάνουν χώρα συζητήσεις για επίλυση του ελληνικού ζητήματος. Συζητήσεις που καταλήγουν με την υπογραφή του πρωτοκόλλου του Λονδίνου, το οποίο ορίζει την πλήρη ανεξαρτησία της Ελλάδας. Η Τουρκία αποδέχεται το πρωτόκολλο στις 12 Απριλίου 1830. Η Ελλάδα γίνεται επίσημα ανεξάρτητο κράτος με συνοριακή γραμμή σε Αχελώο και Σπερχειό (το 1832 τα όρια διευρύνονται με συνοριακή γραμμή σε Παγασητικό – Αμβρακικό).

Όμως πριν την απελευθέρωση είχε ήδη ξεκινήσει ο αντικαποδιστριακός πόλεμος που κορυφώθηκε με τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, δηλαδή μόλις 1,5 χρόνο από την απόκτηση της ανεξαρτησίας. Υδραίοι και αρκετοί κοτζαμπάσηδες στρέφονται ενάντια στους καποδιστριακούς. Στα 1832 μετά από νέα σύρραξη οι καποοδιστριακοί εκδιώκονται. Ο Όθωνας έρχεται στη ζωή των Ελλήνων τον Απρίλη του 1832.

Όπως βλέπετε αυτή είναι η σύντομη ιστορία (όπως τουλάχιστον την αποκρυπτογράφησα) που διαδραματίστηκε από την ημέρα κήρυξης της επανάστασης έως την ημέρα που η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της. Μπορείτε εύκολα να διαπιστώσετε γιατί δεν ήταν δυνατό οριστεί ως επέτειος η 12η Απριλίου 1830. Γιατί τότε θα έπρεπε να δώσουμε έμφαση στο πως φτάσαμε εκεί αλλά και στο που οδηγηθήκαμε αμέσως μετά. Θα έπρεπε να εξηγήσουμε τους εκατοντάδες νεκρούς του ιδιότυπου εμφυλίου που ξεκίνησε σχεδόν με την έναρξη της επανάστασης. Θα έπρεπε να εξηγήσουμε τους λόγους που ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας δολοφονήθηκε. Θα έπρεπε επίσης να εξηγήσουμε το ρόλο που οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής έπαιξαν στα δρώμενα. Αλλά επειδή δεν έχουμε μάθει να μαθαίνουμε από τα λάθη μας, ορίσαμε την 25^η Μαρτίου ημέρα επετείου. Θέλαμε να γιορτάσουμε κάτι που να δείχνει ομοψυχία. Η αλήθεια όμως ήταν διαφορετική. Να γιατί δεν ήταν λογικό να πανηγυρίζουμε για την ανεξαρτησία μας το 1830.

* Πηγές πληροφόρησης: "Η ιστορία της νεώτερης και σύγχρονης Ελλάδας" του Τάσου Βουρνά, διάφορα τεύχη του "Ε Ιστορικά", "Άγνωστες πτυχές της επανάστασης του 1821"- συλλογικό, Βικιπαίδεια. 

** Πηγή της κινούμενης εικόνας που συμπυκνώνει την κωμικοτραγική μας ιστορία είναι ο Κωνσταντίνος Ρουγγέρης.

ΕΜΠ: Ούτε βανδαλισμός, ούτε τέχνη. Ευκαιρία για συζήτηση

Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη

Στάχτη...

Τελικά είναι βανδαλισμός ή τέχνη, αυτό που βλέπουν οι κάτοικοι της Αθήνας όταν περνούν από την οδό Πατησίων;

Θα ήταν ευχής έργο να ζούσαμε σε μια πόλη, σε μια χώρα, που ο ένας θα σέβεται τον άλλο και θα έχουμε δημοκρατικά συναποφασίσει στη δημόσια ζωή μια σειρά από κοινούς κανόνες για ένα σωρό θέματα. Από την οδηγική συμπεριφορά και την εξυπηρέτηση ημών και υμών, έως την αντιμετώπιση των κτηρίων όχι μόνο αυτών με ιστορική ή αρχιτεκτονική αξία, αλλά ακόμα και των πιο ταπεινών. 

Θα ήθελα να ζούμε σε μια χώρα που τα κτήρια των πανεπιστημίων δεν έχουν ιδεολογικό φορτίο κι αποτελούν χώρο γνώσης. Στη Βαρκελώνη για παράδειγμα, μια πόλη πολύ πιο ζωντανή απ' ότι η Αθήνα, οι πανεπιστημιακοί χώροι μένουν ανέπαφοι από ζωγραφικές παρεμβάσεις, όχι γιατί εκεί δεν ανθίζει το γκράφιτι (το αντίθετο συμβαίνει, καθώς η πόλη θεωρείται κοιτίδα του γκράφιτι), αλλά γιατί άτυπα έχει συμφωνηθεί η αναζήτηση άλλων χώρων.

Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης.
(Πρόσφατη φωτό από google street view. Ίχνος παρέμβασης)

Ιδεατά λοιπόν εκεί θέλω να βρεθούμε. Κι όταν υπάρχει ενδιαφέρον για οποιαδήποτε παρέμβαση μεγάλης κλίμακας, θα ήθελα να γίνεται μετά από συμφωνία στην ακαδημαϊκή κοινότητα, μεταξύ φοιτητών και καθηγητών. Όπως για παράδειγμα συμβαίνει στο Πανεπιστήμιο του μακρινού Σίδνεϊ, όπου οι φοιτητές έχουν 'κατοχυρώσει' την ελευθερία έκφρασης στο τούνελ που συνδέει διάφορα κτήρια του εκεί ακαδημαϊκού ιδρύματος.

Το τούνελ του γκράφιτι στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ

Δεν ζούμε σε μια τέτοια κατάσταση, δεν ζούμε ούτε στην Βαρκελώνη, ούτε στο Σίδνεϊ. Ζούμε στο Ελλαδιστάν και μπορούμε να μιλάμε με τις ώρες για το τι και πως της κοινωνικής μας δυστοπίας.  Πώς κινούμαστε μέσα σε αυτή και πώς στεκόμαστε απέναντι σε συμβάντα σαν την παρέμβαση στο ΕΜΠ;

Για να κρίνουμε το σήμερα, ας δούμε την απαρχή, το πιο κοντινό χθες, το 'χθεσινό' χθες.

Το Πολυτεχνείο το 1900 (Πηγή: Καθημερινή)

Το Πολυτεχνείο το 1973. Εμφανή τα συνθήματα στους τοίχους. Ήταν βανδαλισμός;

Πολυτεχνείο 1973, εικόνα από εσωτερικό χώρο. Ήταν βανδαλισμός;

Το Πολυτεχνείο, όπως ήταν πριν την παρέμβαση. Δεν το λες ωραίο.
Η φωτό έρχεται από το google street view.

Το Πολυτεχνείο από την πλευρά της Στουρνάρη, πριν την παρέμβαση. Ούτε αυτό το λες ωραίο.
Η φωτό έρχεται από το google street view

Μέρος της ιστορίας του κτηρίου της Πατησίων είναι και τα συνθήματα στους τοίχους. Υποθέτω ότι από το 1973 έως σήμερα δεν πρέπει να έχει υπάρξει στιγμή χωρίς συνθήματα, αφίσες, γκράφιτι. Με το πέρασμα του χρόνου όμως, φοβάμαι ότι η σπουδαιότητα των συνθημάτων έπεσε στο επίπεδο του "γράψε κι εσύ ό,τι σου καπνίσει, μπορείς!". 

Οι φωτογραφίες μιλούν από μόνες τους. Και βάσει αυτών κρίνω θετικά την παρούσα σκοτεινή, σταχτιά, παρέμβαση γιατί α) αισθητικά βελτιώνει το χθεσινό χάλι, β) δημιουργεί πραγματικά μια ευκαιρία για συζήτηση. Συζήτηση όχι μόνο για τα πανεπιστήμια που χρειαζόμαστε, αλλά κυρίως για την κουλτούρα μας, για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το δημόσιο χώρο και αντιμετωπίζουμε την ιστορική μνήμη (μέρος της οποίας είναι και τα κτήρια). Δεν είναι ούτε βανδαλισμός, ούτε τέχνη. Είναι επαναλαμβάνω μια ευκαιρία για συζήτηση και καλό είναι να μην την χάσουμε. 

Το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Ίχνος παρέμβασης όπου κι αν κοιτάξεις.

Ειρήσθω εν παρόδω, στον αντίποδα αυτού που συμβαίνει στο Πολυτεχνείο βρίσκεται το άσημο, μα μεστό σε γνώση, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Βρίσκεται στην οδό Ελ.Βενιζέλου στην Καλλιθέα. Εκεί δεν θα βρεις ούτε ίχνος από γκράφιτι, συνθήματα, αφίσες. Οι φοιτητές έχουν συναποφασίσει να μην παρέμβουν στον χώρο. Μάλιστα, όπως μαθαίνω, ακόμα κι όταν θέλουν να γράψουν κάτι με σπρέι, το κάνουν σε επιφάνεια που κατόπιν μπορεί να αφαιρεθεί με ευκολία χωρίς να αφήσει ίχνη.
Δεν είναι φλώροι τα παιδιά εκεί, ούτε τους αναμένει ένα καλύτερο μέλλον σε σχέση με τους απόφοιτους άλλων πανεπιστημίων. Ούτε έχουν καθηγητές μπαμπούλες ή διαφορετικό καθεστώς λειτουργίας. Ίσως απλά δεν ενδιαφέρονται να αναπαράγουν την ασχήμια ως αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας.